Rehber
Devlet memurluğunda hizmet sınıfları (657 md. 36)
657 sayılı Kanun’un 36. maddesindeki hizmet sınıfları, ÖSYM tablolarındaki GİH, TH, SH, AH, YH kısaltmaları ve öğrenime göre giriş dereceleri.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, memurları yaptıkları işin niteliğine göre “sınıflara” ayırır. Bir memurun hangi sınıfta olduğu, hangi öğrenim şartıyla atanabileceğini, hangi dereceden başlayacağını ve bazı ödemeleri belirler. ÖSYM’nin merkezi yerleştirme tablolarında her memur kadrosunun yanında bu sınıf kısaltmayla yazar; tabloyu okumak için kısaltmaların karşılığını bilmek gerekir.
Kanundaki sınıflar
Kanunun 36. maddesi “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları” başlığıyla on iki sınıf sayar. Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metne göre sınıflar şunlardır:
| No | Sınıf | Kapsadığı memurlar (kanundaki tanımın özü) |
|---|---|---|
| I | Genel İdare Hizmetleri | Yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve diğer sınıflara girmeyen memurlar |
| II | Teknik Hizmetler | Mühendis, mimar, jeolog, fizikçi, kimyager, istatistikçi, tekniker, teknisyen ve emsali teknik unvanlılar |
| III | Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri | Tabip, veteriner hekim, eczacı, ebe, hemşire, sağlık memuru, psikolog, diyetçi, biyolog ve benzerleri |
| IV | Eğitim ve Öğretim Hizmetleri | Eğitim ve öğretim göreviyle görevlendirilen öğretmenler |
| V | Avukatlık Hizmetleri | Avukatlık ruhsatına sahip, baroya kayıtlı ve kurumunu yargıda temsil yetkisi olan memurlar |
| VI | Din Hizmetleri | Özel kanunlarına göre dini eğitim görmüş ve dini görev yapan memurlar |
| VII | Emniyet Hizmetleri | Polis, komiser, emniyet amiri ve müdürü, çarşı ve mahalle bekçisi |
| VIII | Jandarma Hizmetleri | Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarındaki subay, astsubay, uzman jandarma ile bekçiler |
| IX | Sahil Güvenlik Hizmetleri | Sahil Güvenlik Komutanlığı kadrolarındaki subay ve astsubaylar |
| X | Yardımcı Hizmetler | Yazı dağıtma, karşılama, temizlik, ısıtma, koruma ve muhafaza gibi ana hizmetlere yardımcı görevler |
| XI | Mülki İdare Amirliği Hizmetleri | Valiler, kaymakamlar ve bu sıfatı kazanmış olanlar |
| XII | Milli İstihbarat Hizmetleri | Milli İstihbarat Teşkilatı kadrolarında görevli olanlar |
Kanun, bir memurun sınıfının belirlenmesinde unvanın adını değil, fiilen yapılan işi esas alır. Örneğin Teknik Hizmetler sınıfı tanımı “meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden” mühendis ve teknik personeli kapsar.
ÖSYM tablolarındaki kısaltmalar
KPSS tercih kılavuzu tablolarının “hizmet sınıfı” sütununda kanundaki sınıflar kısaltmayla yazılır. Merkezi yerleştirmelerde karşılaşılan kısaltmalar ve son beş dönemde (KPSS-2024/1 – 2026/1) bu kısaltmayla ilan edilen kadro kodu sayıları:
| Kısaltma | Sınıf | Kadro kodu | En sık unvanlar |
|---|---|---|---|
| GİH | Genel İdare Hizmetleri | 717 | İcra memuru, VHKİ, şoför, bilgisayar işletmeni, memur |
| TH | Teknik Hizmetler | 454 | Mühendis, tekniker, denizcilik sörvey mühendisi, teknisyen, mimar |
| AH | Avukatlık Hizmetleri | 231 | Avukat, hazine avukatı |
| YH | Yardımcı Hizmetler | 81 | Hizmetli, aşçı |
| SH | Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri | 35 | Sağlık teknikeri, veteriner hekim, sağlık memuru, psikolog |
Sayılar sitenin ÖSYM tablolarından aktardığı veriden hesaplanmıştır; KPSS-2024 dönemlerinin tablolarında istihdam şekli sütunu bulunmadığından bazı kodların sınıfı eksik olabilir. Kadro bazında dağılımı kadro dizininde görebilirsiniz; örneğin VHKİ Genel İdare Hizmetleri, mühendis Teknik Hizmetler, avukat Avukatlık Hizmetleri sınıfındadır.
Koruma ve güvenlik görevlisi unvanı kanundaki tanımda Yardımcı Hizmetler’deki “koruma ve muhafaza” işlerine yakın görünse de, son beş dönemde memur kadrosu olarak ilan edilen 57 koruma ve güvenlik kodunun tamamı tablolarda GİH sınıfında yer aldı (aynı unvanın 112 kodu sözleşmeli pozisyondu). Sınıfı belirleyen, kurumun kadro cetvelidir.
Sözleşmeli pozisyonlarda sınıf yok
Hizmet sınıfı ve kadro derecesi memur kadrolarına özgüdür. 657 sayılı Kanun’un 4/B bendine göre çalıştırılan sözleşmeli personel ise “pozisyon”da istihdam edilir; bu yüzden ÖSYM tablolarında sözleşmeli satırların hizmet sınıfı ve derece sütunları boştur. Bir kadronun memur mu sözleşmeli mi olduğunu “istihdam şekli” sütunundan anlarsınız. İki statünün farkı için sözleşmeli ve kadrolu personel rehberine bakın.
Öğrenime göre giriş dereceleri
- maddenin “Ortak hükümler” bölümündeki tablo, memurluğa ilk girişte hangi derece ve kademeden başlanacağını öğrenim durumuna göre belirler. Merkezi yerleştirmeyi en çok ilgilendiren satırlar:
| Öğrenim durumu | Giriş derecesi | Giriş kademesi |
|---|---|---|
| Liseyi bitirenler | 13 | 3 |
| Lise dengi mesleki veya teknik öğrenimi bitirenler | 12 | 2 |
| 2 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler | 10 | 2 |
| 3 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler | 10 | 3 |
| 4 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler | 9 | 1 |
| 5 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler | 9 | 2 |
| 6 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler | 9 | 3 |
Aynı bölüm bazı gruplara giriş derecesinde bir derece ekler: dört yıl ve daha uzun yüksek öğrenim görüp mühendis veya mimar sıfatını alanlar; Teknik Hizmetler sınıfında görev almak şartıyla jeolog, kimyager, fizikçi, matematikçi, istatistikçi, tekniker gibi fen ve teknik bilimler lisansiyerleri; tabip, diş tabibi, veteriner hekim, eczacı ve benzeri sağlık bilimleri lisansiyerleri. Avukatlık stajını açıkta yapanlara iki, memuriyette iken yapanlara bir kademe ilerlemesi uygulanır.
Tablodaki “derece” sütunu ne anlatır?
ÖSYM tablosundaki derece, kurumun o kadroyu hangi derecede açtığını gösterir; örneğin lisans düzeyindeki GİH kadroları son beş dönemde çoğunlukla 7., 8. ve 9. derecede ilan edildi. Bu değer adayın aylığına esas derece ile aynı şey değildir. Adayın kazanılmış hak aylığı öğrenimine ve varsa önceki hizmetlerine göre belirlenir; kadro derecesi ise ilerlemenin sınırı ve kadronun mali karşılığıyla ilgilidir. Bu yüzden sitede kadro sayfalarında derece aralığını kaynaktaki haliyle gösteriyor, maaş tutarı vermiyoruz.
Sınıf neden önemli?
- Öğrenim şartı: Kanunun 48/B-1 bendi, adayın “hizmet göreceği sınıf için” 36. ve 41. maddelerde belirtilen okullardan diploma almış olmasını ister.
- Unvan değişikliği: Bir sınıftan diğerine geçiş çoğunlukla görevde yükselme ve unvan değişikliği mevzuatına tabidir; bkz. görevde yükselme rehberi.
- Kadro okuma: Aynı unvan farklı kurumlarda farklı derecede açılabilir; tabloyu karşılaştırırken sınıf ve derece sütunlarına birlikte bakın.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
GİH ne demek?
ÖSYM tercih kılavuzu tablolarında memur kadrolarının hizmet sınıfı kısaltmayla yazılır. GİH, 657 sayılı Kanun’un 36. maddesindeki Genel İdare Hizmetleri sınıfıdır; memur, VHKİ, bilgisayar işletmeni, icra memuru, şoför gibi unvanlar bu sınıftadır.
Sözleşmeli pozisyonlarda hizmet sınıfı neden yazmıyor?
Hizmet sınıfı ve kadro derecesi memur kadrolarına ait kavramlardır. ÖSYM tablolarında sözleşmeli personel pozisyonlarının hizmet sınıfı ve derece sütunları boş bırakılır.
Lisans mezunu memurun giriş derecesi kaçtır?
657 sayılı Kanun’un 36. maddesinin ortak hükümler bölümündeki tabloya göre 4 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler 9. derecenin 1. kademesinden başlar. Mühendis, mimar, sağlık bilimleri lisansiyerleri gibi bazı gruplara aynı maddede bir derece eklenir.
Tercih kılavuzundaki derece ile giriş derecesi aynı şey mi?
Hayır. Tablodaki derece, kurumun o kadronun hangi derecede açık olduğunu gösterir. Adayın aylığına esas derece ve kademe ise öğrenim durumuna ve varsa önceki hizmetlerine göre belirlenir.