Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları

Kamuya girdikten sonra bir memurun başka bir unvana ya da daha üst bir göreve geçmesi, çoğunlukla görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavıyla olur. Kuralların çerçevesini, 657 sayılı Kanun’a dayanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik çizer; her kurum bu çerçevede kendi yönetmeliğini çıkarır. Kariyer Kapısı’nın ilan türleri arasında “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği İlanları” ayrı bir kategori olarak yer alır.

Kapsam

Yönetmeliğin 2. maddesine göre düzenleme; genel kadro cetvellerindeki kadrolarda, il özel idareleri ve belediyelerin memur kadrolarında, düzenleyici ve denetleyici kurumların memur kadrolarında ve kamu iktisadi teşebbüslerinin memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışanların:

• müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme niteliğindeki asaleten atamalarına,
• en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitimle kazanılan unvanlara (ör. tekniker, mühendis, avukat) unvan değişikliği niteliğindeki asaleten atamalarına

uygulanır. Aynı madde bazı atamaları kapsam dışında tutar: istisnai memurluklar; mülki idare amirliği, emniyet, jandarma ve sahil güvenlik hizmetleri sınıfları; yardımcılık veya stajyerlik döneminden sonra yeterlik sınavı ya da tezle atanılan görevler (uzman yardımcılığından uzmanlığa geçiş gibi); Dışişleri uzmanlıkları; avukat kadrolarından hukuk müşavirliğine atamalar ve maddede sayılan diğer bazı kadrolar.

Temel kavramlar

Kavram	Yönetmelikteki anlamı (md. 4)
Görevde yükselme	657 sayılı Kanun’a tabi görevlerden yönetmeliğin 5. maddesinde sayılan görevlere ve kurum yönetmeliklerindeki görevlere, aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılan atamalar
Unvan değişikliği sınavı	En az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitimle kazanılan unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılan sınav
Aynı düzey görev	Hiyerarşi, görev, yetki ve sorumluluk açısından kurumun aynı grupta gösterdiği görevler

Öğrenim ve hizmet süresi şartları

Öğrenim (md. 5):

Görev düzeyi	Asgari öğrenim
Müdür, şube müdürü, başmühendis, araştırmacı, eğitim uzmanı, uzman, müdür yardımcısı, çözümleyici ve üstü	En az dört yıllık yüksek öğrenim
Programcı, şef, amir ve bu düzeydeki görevler	En az iki yıllık yüksek öğrenim
Memur, muhasebeci, bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, şoför ve bu düzeydeki görevler	En az orta öğrenim

Madde, kurum yönetmeliklerinde düzenlenmesi şartıyla bazı istisnalara da izin verir: hizmet alanına ilişkin iki yıllık yüksek öğrenim görenlerin müdür ve daha alt görevlere, orta öğrenim üzerine kurumca açılan en az iki yıllık mesleki kursları bitirenlerin müdür yardımcısı ve daha alt görevlere atanmasında öğrenim şartı aranmayabilir.

Hizmet süresi (md. 6): Kurumlar görevin niteliğine göre alt görevlerde çalışmış olma şartı ve süresi arar; ilan edilen kadro için şartı sağlayan personel bulunmaması hali dışında bu sürenin en az altı ayının atamanın yapılacağı kurumda geçmiş olması esastır. Disiplin şartlarını ise kurumlar kendi yönetmeliklerinde belirler (md. 7).

Sınav süreci

1. Duyuru ve başvuru (md. 9): Kadrolar yazılı sınavdan önce duyurulur. Personel, başvuru tarihinin son günü itibarıyla şartları taşıdığı farklı unvanlı kadrolardan yalnızca biri için başvurabilir. Aylıksız izinde olanlar dahil izinli personel de sınava katılabilir. Şartları taşıyanların listesi kurumun internet sitesinde ilan edilir.
2. Yazılı sınav (md. 12): Konular duyuruda yer alır. Belediyeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, il özel idareleri için İçişleri Bakanlığı, yükseköğretim kurumları için YÖK konuları belirler; sınav kurumca yapılabileceği gibi ÖSYM, MEB, TODAİE veya bir yükseköğretim kurumuna da yaptırılabilir. Yüz puan üzerinden değerlendirilir; en az 60 alanlar başarılı sayılır.
3. Sözlü sınav (md. 12/A): Yazılıda en yüksek puandan başlanarak kadro sayısının beş katına kadar aday çağrılır; son adayla aynı puanı alanlar da alınır. Sınav kurulunun her üyesi sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi; kavrama, özetleme, ifade ve muhakeme; liyakat, temsil kabiliyeti, tutum ve davranış; özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık; genel kültür ve genel yetenek; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık ölçütlerine göre yüz üzerinden puan verir. En az 70 alanlar başarılı sayılır.
4. Başarı puanı ve sıralama (md. 12/B): Başarı puanı yazılı ve sözlü puanların aritmetik ortalamasıdır ve kurumun internet sitesinde ilan edilir. Eşitlikte sırasıyla hizmet süresi fazla olana, daha üst öğrenimi bitirmiş olana, üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olana öncelik verilir. Kurum ihtiyaç duyarsa en fazla asıl aday sayısı kadar yedek belirleyebilir.
5. Atama (md. 12/C): Başarı sıralamasına göre, tercih alınıyorsa tercihlere göre atama yapılır. Boşalan kadrolara, sıralamanın kesinleşmesinden itibaren altı ayı aşmamak ve sonraki sınav duyurusuna kadar olmak üzere yedeklerden atama yapılabilir.

Sözlü sınav ölçütlerinin ilk alımlardaki karşılıkları için mülakat ve sözlü sınav rehberine bakabilirsiniz; ölçüt listeleri büyük ölçüde benzerdir.

Merkezi yerleştirmeyle ilişkisi

Görevde yükselme ve unvan değişikliği, hâlihazırda kamuda çalışan personelin atamalarını düzenler. İlk defa memur olacaklar için yol KPSS merkezi yerleştirmesi veya kurumların açıktan alım ilanlarıdır. Hangi unvanların hangi hizmet sınıfında olduğunu hizmet sınıfları rehberinde, memurluğa giriş şartlarını genel şartlar rehberinde bulabilirsiniz. Bazı kurumlar ilk atama sonrasında belirli bir süre görevde yükselme ya da nakil talebini sınırlar; bkz. göreve başlama ve yer sınırları.

Kaynaklar

• Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik (md. 2, 4, 5, 6, 7, 9, 12, 12/A, 12/B, 12/C)
• Kariyer Kapısı — ilan türleri