Rehber
Sözleşmeli (4/B) ve kadrolu (4/A) personel farkı
657 sayılı Kanun md. 4’e göre memur ile sözleşmeli personel farkı, seçme yöntemi, yer değişikliği, memur kadrosuna geçiş ve ÖSYM tablolarındaki karşılığı.
Kamuda çalışan herkes “memur” değildir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesi kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceğini söyler; 5. madde ise bu dört istihdam şekli dışında personel çalıştırılamayacağını hükme bağlar. KPSS tercih kılavuzlarında ve kurum ilanlarında en sık karşılaşılan iki statü, kanunun (A) bendindeki memur (halk arasında “kadrolu”) ve (B) bendindeki sözleşmeli personeldir.
Kanundaki tanımlar
- Memur (4/A): Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini yapmakla görevlendirilenlerdir.
- Sözleşmeli personel (4/B): Kanundaki ilk tanıma göre kalkınma planı ve programlardaki önemli projeler için zaruri ve istisnai hallerde, özel meslek bilgisi gerektiren geçici işlerde, ihdas edilen pozisyonlarda mali yılla sınırlı olarak sözleşmeyle çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. 2023’te 7433 sayılı Kanunla eklenen paragrafa göre Cumhurbaşkanınca belirlenecek pozisyon unvanlarında işin geçici olması şartı aranmaksızın da sözleşmeli personel istihdam edilebilir.
Sözleşmeli personelin seçimi, ücret üst sınırları, izinleri, pozisyon unvanları ve fesih halleri kanunla Cumhurbaşkanına bırakılmıştır; bu düzenlemenin adı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’dır.
Karşılaştırma
| Konu | Memur (4/A) | Sözleşmeli personel (4/B) |
|---|---|---|
| Hukuki dayanak | 657 sayılı Kanun | 657 sayılı Kanun md. 4/B + Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar |
| İstihdam birimi | Kadro (sınıf ve derece ile) | Pozisyon (ÖSYM tablolarında sınıf ve derece boş) |
| Süre | Sürekli | Mali yılla sınırlı sözleşme |
| Deneme dönemi | Adaylık (1–2 yıl) | Adaylık yok; sözleşme hükümleri |
| Kurumlar arası yer değişikliği | Mevzuata göre mümkün | Yapılamaz (Esaslar Ek 3) |
| Ayrılınca yeniden başvuru | Genel kurallar | Tek taraflı fesihte bir yıl bekleme (Esaslar Ek 1, 657 md. 4/B) |
| Disiplin | 657 sayılı Kanun | 7433 sayılı Kanunla memurların tabi olduğu disiplin hükümleri uygulanır |
Nasıl seçilir?
Esaslar’ın Ek 2. maddesi kurumlara dört seçme yöntemi tanır:
- (a) ÖSYM tarafından KPSS (B) grubu puan sıralamasıyla doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme,
- (b) Yazılı ve/veya sözlü sınav yapılmaksızın, KPSS (B) grubu puan sıralaması esas alınarak kurumun kendisinin yapacağı yerleştirme,
- (c) Esaslar’a ekli 3 sayılı cetveldeki unvanlarda, KPSS (B) grubu puan sırasıyla boş pozisyonun on katına kadar aday arasından kurumun yapacağı yazılı ve/veya sözlü sınav,
- (ç) 2025’te eklenen bentle, ÖSYM tarafından Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik çerçevesinde yapılacak merkezi yerleştirme.
(a) ve (ç) dışındaki yöntemlerde kurum; pozisyon unvan ve sayısını, aranan nitelikleri, yerleştirme usulünü ve sınavla alınacaklarda sınavın yeri, tarihi ve konularını yerleştirme veya sınav tarihinden en az on beş gün önce ilan eder. Üniversitelerin Kariyer Kapısı’nda yayımladığı “4/B sözleşmeli personel alım ilanları” çoğunlukla (b) bendine dayanır; ayrıntı için üniversite sözleşmeli personel alımları rehberine bakın.
ÖSYM tablolarında nasıl ayırt edilir?
Merkezi yerleştirme tablolarının “istihdam şekli” sütununda her kod için MEMUR ya da SÖZLEŞMELİ PERSONEL yazar. Sözleşmeli satırlarda hizmet sınıfı ve derece sütunları boştur, çünkü bu kavramlar kadroya aittir. Sitenin ÖSYM verisine göre KPSS-2026/1’de 1.106 kadro kodunun 281’i memur, 825’i sözleşmeli personel olarak ilan edildi. Kurum sayfalarında her kurumun kaç kodu hangi statüde açtığını görebilirsiniz; örneğin Sosyal Güvenlik Kurumu sayfasındaki son dönem tablosunun “İstihdam” sütununa bakın. Tabloların diğer sütunları için tercih kılavuzu tabloları rehberi.
Üç yıl sonra memur kadrosuna geçiş
7433 sayılı Kanunla 2023’te 657 sayılı Kanun’un 4/B bendine eklenen hükme göre, Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyon unvanlarında çalışan sözleşmeli personelden aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar, bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunmaları hâlinde bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrolarına atanır. Aynı unvanlı memur kadrosu bulunmayanların atanacağı kadroları Cumhurbaşkanı belirler. Kanun iki sınır da koyar: bu personel can güvenliği ve sağlık sebepleri hariç üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz ve memur kadrosuna atananlar aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar. Sözleşmeli pozisyonda geçen süreler kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde değerlendirilir.
Sözleşmeli personelin yer değişikliği
Esaslar’ın Ek 3. maddesine göre sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz. Kurum içi yer değişikliği ise şu hallerde mümkündür: aynı unvandaki personelin karşılıklı yer değiştirme talebi (vizeli birimde fiilen en az bir yıl çalışma şartıyla), eş durumu (aynı bir yıl şartı ve boş pozisyon bulunması), sağlık sebebi (sağlık kurulu raporuyla ve mazeret süresince), eşi şehit olan personelin bir defaya mahsus talebi ve can güvenliği gibi durumlar. Tercih yaparken bu sınırlamayı göz önünde bulundurmak gerekir; merkezi yerleştirmeyle gidilen il, uzun süre görev yapılacak il olabilir.
Hangisini tercih etmeli?
Bu bir kişisel karardır; site tavsiye vermez. Karar verirken şu soruları sorabilirsiniz:
- Pozisyonun unvanı, 7433 sayılı Kanunla memur kadrosuna geçişe imkân veren unvanlardan mı? Kurumdan teyit edin.
- Aynı kurumda en az üç yıl kalmaya hazır mısınız?
- Aynı unvan başka dönemlerde memur kadrosu olarak da açılıyor mu? Kadro dizininde unvan sayfasının “kısa yorum” bölümü memur ve sözleşmeli kod sayılarını gösterir.
- Sözleşmeyi erken feshederseniz bir yıl bekleme süresi doğabilir; bkz. 4/B fesih ve bekleme süresi.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Sözleşmeli personel memur sayılır mı?
Hayır. 657 sayılı Kanun’un 4. maddesi kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceğini söyler; sözleşmeli personel (B) bendinde ayrı bir istihdam şekli olarak tanımlanır ve mali yılla sınırlı sözleşmeyle çalışır.
4/B sözleşmeli personel kadroya geçebilir mi?
657 sayılı Kanun’un 4/B bendine 2023’te 7433 sayılı Kanunla eklenen hükme göre, Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyon unvanlarında çalışan sözleşmeli personelden aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar, sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunursa bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrolarına atanır.
Sözleşmeli personel başka kuruma geçebilir mi?
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın Ek 3. maddesine göre sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz; kurum içi yer değişikliği ise karşılıklı yer değiştirme, eş durumu, sağlık gibi sayılan hallerde ve şartlarla mümkündür.
Merkezi yerleştirmede memur mu sözleşmeli mi daha çok?
KPSS-2026/1 tablolarında 1.106 kadro kodunun 281’i memur, 825’i sözleşmeli personel olarak ilan edildi. Oran dönemden döneme değişir; her kodun istihdam şekli tercih kılavuzu tablosunda yazar.