Engelli memur alımı ve EKPSS yerleştirmeleri

Engelli vatandaşların kamuda memur olarak istihdamı iki yoldan yürür: genel KPSS merkezi yerleştirmeleri ve yalnızca engelli adaylar için yapılan Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı (EKPSS) ile kura yerleştirmeleri. Hukuki çerçeveyi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 53. maddesi ve buna dayanan Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik çizer.

Yüzde 3 kuralı (657 md. 53)

Kanunun 53. maddesi kurumlara bir yükümlülük getirir: bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda yüzde 3 oranında engelli çalıştırmak. Oran, kurumun yurtdışı teşkilatı hariç toplam dolu kadro sayısı üzerinden hesaplanır. Madde ayrıca şunları öngörür:

• Engelliler için sınavlar, ilk defa memur olarak atanacaklar için açılan sınavlardan ayrı zamanlı olarak, engelli kontenjanı açığı bulunduğu sürece, engel grupları ve eğitim durumları itibarıyla soru hazırlanıp ulaşılabilirlik sağlanarak merkezi olarak yapılır.
• Engelli açığı bulunan kurumlar bir sonraki yıl alım yapacakları engellilere ilişkin taleplerini her yılın Ekim ayı sonuna kadar bildirmek zorundadır.
• Sınav, kura ve yerleştirmenin usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

Yönetmeliğin 10. maddesi de kurumların engellilere tahsis edecekleri kadro sayısının tespitinde toplam dolu memur kadro sayısının yüzde 3’ünün dikkate alınacağını tekrarlar.

Kimler “engelli” sayılır?

Yönetmeliğin 4. maddesine göre engelli; doğuştan veya sonradan bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetenekleri bakımından engel oranı yüzde kırk veya üzerinde olan ve çalışabilir durumda olduğunu mevzuata göre alınacak sağlık kurulu raporuyla belgeleyen kişidir.

İki yöntem: EKPSS ve kura

	EKPSS	Kura
Kimler için	Ortaöğretim, ön lisans veya lisans mezunları (ya da sınavın geçerlik süresi içinde mezun olabilecekler)	İlkokul, ortaokul, ilköğretim ve özel eğitim iş uygulama merkezi veya okulu mezunları
Nasıl	Engel grupları ve eğitim durumuna göre hazırlanan merkezi sınav	Tercihlere göre noter huzurunda kura
Geçerlilik / kayıt	Sınav tarihinden itibaren 4 yıl	Kayıtlar iki yılda bir alınır; kayıt dört yıl içindeki alımlara başvuru hakkı verir
Dayanak	Yönetmelik md. 5, 8, 9	Yönetmelik md. 6

EKPSS’de sorular engel gruplarının öğrenme ve algılama düzeyleri, dil gelişimleri ve sözel iletişim güçlükleri esas alınarak hazırlanır; sınav adayların engel gruplarına ve ulaşılabilirliğe uygun ortamlarda yapılır ve istekleri halinde adaylara okuyucu ve/veya işaretleyici sınav görevlisi verilir (md. 8). Yönetmeliğin 5. maddesi EKPSS sonuçlarının Türkiye İş Kurumu aracılığıyla yapılan engelli işçi alımlarında da kullanıldığını belirtir.

Yerleştirme ve kadro bildirimi

Kurumlar bir sonraki yıl engelli memur alımı yapacakları boş kadroları Nitelik-Kod Kılavuzu’na göre ilgili yılın Ekim ayı sonuna kadar elektronik ortamda bildirir (md. 11). Yönetmelik iki önemli sınırlama da getirir:

• Kurumlar, yerleştirme için Nitelik-Kod Kılavuzu’nda belirtilenler dışında ayrıca özel nitelik belirleyemez.
• Kurumlar, mevzuatlarındaki özel hükümler dışında, yerleştirme talep ettikleri kadrolar için üst yaş sınırı tespit edemez.

Yerleştirme için bir tercih kılavuzu hazırlanır ve yerleştirme, EKPSS puanı ya da kura sonucu ile adayların tercihlerine göre yapılır. Adayların atanabilmesi için yerleştirme tercih işlemlerine son başvuru tarihi itibarıyla mezun olmaları gerekir (md. 5).

Yerleştirme kuralları ve atama (md. 13–16)

Yönetmeliğin 13. maddesi EKPSS ile yapılan yerleştirmenin ayrıntılarını belirler:

• Geçerliliği devam eden birden fazla EKPSS puanı olan adayın en üst eğitim düzeyinden aldığı en yüksek puan dikkate alınır.
• Aynı kadroyu tercih eden adayların puanları eşitse diploma tarihi itibarıyla önce mezun olana, bu da aynıysa yaşı büyük olana öncelik verilir.
• Adaylarda yerleştirme işlemine son başvuru tarihi itibarıyla 657 sayılı Kanun’un 48. maddesindeki genel ve özel şartlar ile tercih kılavuzundaki diğer şartlar aranır.
• Engelli adayların öğretmen kadrolarına yerleştirilmesi EKPSS sonuçlarıyla Millî Eğitim Bakanlığınca yapılır.

Yerleştirilen aday, tercih kılavuzunda istenen belgelerle süresi içinde kuruma başvurur. Kurum, atamaya yetkili amirin onayıyla beş kişilik bir değerlendirme komisyonu kurar; komisyon adayları aranan nitelikler yönünden inceler ve nitelikleri uyanlar başka bir sınav veya mülakat yapılmaksızın atanır (md. 15). Adli sicil ve askerlik durumu için adaydan yazılı beyan dışında belge istenmez; beyanın doğruluğu kurumca teyit edilir ve gerçeğe aykırı beyanda atama yapılmaz ya da iptal edilir.

14. madde iki sınırlama koyar: hâlen memur olanlar, başka hizmet sınıfındaki kadrolar ve öğrenimiyle kazandığı farklı unvanlar dışında bu yolla yerleştirmeye başvuramaz; EKPSS veya kura ile bir kadroya yerleşen aday da sonraki yerleştirmelere aynı eğitim düzeyindeki geçerli EKPSS puanı veya kura kaydıyla başvuramaz. 16. maddeye göre kurumlar çalışma yerlerini engellilerin erişebilirliğine uygun hale getirmek ve gerekli yardımcı araç ve gereçleri sağlamakla yükümlüdür; engelliler engelini artıran işlerde çalıştırılamaz.

Genel KPSS yerleştirmelerinde engelli adaylar

EKPSS, engelli adayların genel KPSS’den yararlanmasına engel değildir. ÖSYM’nin KPSS-2026/1 tercih kılavuzu “Engelli adayların dikkatine” başlığında, engelli statüsündeki adayların tercih ettikleri kadrolar için aranan genel ve özel şartları taşımaları halinde puanları ve tercihleri çerçevesinde yerleştirilebileceklerini açıkça belirtir; aynı bölüm 53. maddedeki yüzde 3 kuralını ve ayrı merkezi sınavı da hatırlatır. 2026-KPSS kılavuzunda da engelli adayların başvuru ve sınav sırasındaki ek süre ve sınav ortamı düzenlemeleri ayrıca anlatılır.

Genel yerleştirmede kullanılan kadroların nitelik kodları ve geçmiş puanları için kadro dizinine, yerleştirmenin işleyişi için merkezi yerleştirme rehberine bakabilirsiniz.

Adaylar için pratik notlar

• Sağlık kurulu raporu: Engel oranını ve çalışabilir durumu gösteren güncel raporu başvurudan önce hazırlayın.
• Takvim: Yönetmeliğe göre sınav ve yerleştirme takvimi her yıl Ocak ayında duyurulur; duyurular ilgili kurumların internet sitelerinde yapılır.
• Geçerlilik: EKPSS puanı dört yıl, genel KPSS puanı iki yıl geçerlidir; iki süreyi karıştırmayın. KPSS süresini geçerlilik aracıyla hesaplayabilirsiniz.
• Genel şartlar: Memurluk için 657 sayılı Kanun’un 48. maddesindeki şartlar engelli adaylar için de aranır; sağlık şartında 53. madde saklı tutulmuştur. Bkz. genel şartlar rehberi.

Kaynaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 48 ve 53
• Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik (md. 4–16)
• ÖSYM — KPSS-2026/1 Tercih Kılavuzu, “Engelli adayların dikkatine”