Rehber
Memur izin hakları: yıllık, mazeret ve hastalık izni
657 sayılı Kanun md. 102–108: yıllık izin, analık ve babalık izni, mazeret, hastalık ve refakat izni ile aylıksız izin; 2026 değişiklikleriyle.
Devlet memurlarının izin hakları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 102–108. maddelerinde düzenlenir. Bu rehber, Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metne dayanır; metin 22 Nisan 2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla analık izni sürelerinde yapılan değişikliği de içerir. Kurumların kendi izin yönergeleri kullanım usulünü ayrıntılandırabilir, ancak aşağıdaki süreler kanundan gelir. Sözleşmeli (4/B) personelin izinleri ayrı esaslara bağlıdır; bkz. 4/A–4/B farkı rehberi.
Yıllık izin (md. 102–103)
Yıllık izin süresi memurun hizmet yılına bağlıdır:
| Hizmet süresi | Yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) | 20 gün |
| 10 yıldan fazla | 30 gün |
Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir. 103. madde kullanım kurallarını belirler:
- İzin, amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan ya da ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir.
- Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir.
- Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.
- Öğretmenler yaz tatili ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır; hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında ayrıca yıllık izin almazlar.
- Radyoaktif ışınlarla çalışan personele her yıl yıllık izne ek olarak bir aylık sağlık izni verilir.
Mazeret izinleri (md. 104)
- madde birbirinden bağımsız birkaç mazeret iznini sayar. Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında, fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç, mali haklar ve sosyal yardımlara dokunulmaz (104/G).
Analık izni ve doğumla ilgili haklar
- Analık izni (104/A): Kadın memura doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilir. Çoğul gebelikte doğum öncesi 8 haftaya 2 hafta eklenir. Beklenen doğumdan 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen memur, isteği halinde doğumdan önceki iki haftaya kadar çalışabilir; bu sürede çalıştığı günler doğum sonrası izne eklenir. Bu süreler 7578 sayılı Kanunla değişmiştir (önceki metinde doğum sonrası 8 hafta, toplam 16 hafta ve üç haftaya kadar çalışma vardı).
- Evlat edinme: Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen memura, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta izin verilir. 7578 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre koruyucu aile olan memura da çocuğun teslimi üzerine isteği halinde 10 gün izin verilir.
- Süt izni (104/D): Analık izninin bitiminden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde bir buçuk saat. Hangi saatlerde kullanılacağında kadın memurun tercihi esastır.
- Yarı zamanlı çalışma (104/F): Analık izni bitiminde, süt izni kullanılmaksızın birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda altı ay günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışılabilir; çoğul doğumda bu sürelere birer ay eklenir, çocuğun engelli doğması halinde süre on iki aydır.
Babalık, evlilik ve ölüm izni (104/B)
| Durum | İzin |
|---|---|
| Eşin doğum yapması (babalık izni) | 10 gün |
| Memurun veya çocuğunun evlenmesi | 7 gün |
| Eşin, çocuğun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü | 7 gün |
Bu izinler memurun isteği üzerine verilir.
Diğer mazeretler (104/C ve E)
(A) ve (B) dışındaki mazeretler için, birim amirinin muvafakatiyle bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 gün mazeret izni verilebilir. Zaruret halinde (öğretmenler hariç) aynı usulle 10 gün daha verilebilir; ancak bu ikinci 10 gün yıllık izinden düşülür. İzni vermeye yetkili makam merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam, yurt dışında diplomatik misyon şefidir.
En az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması halinde, hastalık raporuna dayanarak ana veya babadan yalnızca birinin kullanması kaydıyla yılda 10 güne kadar mazeret izni verilir (104/E).
Hastalık ve refakat izni (md. 105)
Memura, aylık ve özlük hakları korunarak raporda gösterilen lüzum üzerine:
- Kanser, verem, akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya kadar,
- diğer hastalıklarda 12 aya kadar
izin verilir. Hastanede yatarak geçen tedavi süreleri bu hesaba dahildir. Azami süre sonunda işe başlamak için iyileşme raporu gerekir; hastalığın sürdüğü resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilirse izin aynı süre kadar uzatılır, bunun sonunda da iyileşemeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır. Görevi sırasında ya da görevinden dolayı kazaya, saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına tutulan memur iyileşinceye kadar izinli sayılır.
Refakat izni: Bakmakla yükümlü olduğu ya da refakat etmediğinde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk veya kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi ya da uzun süren bir hastalığı olması halinde, sağlık kurulu raporuyla belgelenmek şartıyla aylık ve özlük hakları korunarak üç aya kadar izin verilir; gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.
Aylıksız izin (md. 108)
Aylıksız izin, aylık ödenmeyen ancak memuriyet bağının sürdüğü izindir. Kanundaki başlıca haller:
Dönüş süresi kritik (108/F): Aylıksız iznin bitiminden önce mazeret ortadan kalkarsa 10 gün içinde göreve dönmek zorunludur. İzin süresinin bitiminde ya da mazeretin kalkmasını izleyen 10 gün içinde göreve dönmeyen memur memuriyetten çekilmiş sayılır.
Adaylık döneminde izinler
102–108. maddeler aday memurlar için ayrı izin süresi öngörmez; ancak aday memurların kademe ilerlemesi asaleti onaylanana kadar yapılmaz (md. 158) ve adaylık süresi eğitimle birlikte değerlendirilir. Uzun süreli izinlerin adaylık eğitim takvimini nasıl etkileyeceğini kurumunuzun eğitim birimine sorun; adaylık kuralları için aday memurluk rehberine bakın.
Pratik notlar
- Yıllık izin planlarken iki yıllık devir sınırını takvime yazın; üçüncü yıla kalan izin düşer.
- Mazeret izninin ikinci 10 günü yıllık izinden düşüldüğü için kullanmadan önce kalan yıllık izninizi kontrol edin.
- Aylıksız izinden dönüş tarihini dilekçeyle kuruma bildirin; 10 günlük süre kaçırılırsa sonuç memuriyetten çekilmiş sayılmaktır.
- Disiplin açısından izinsiz göreve gelmemenin sonuçları için disiplin cezaları rehberine bakın.
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi (md. 102, 103, 104/A–G, 105, 108/A–G, 158; 104/A’daki süreler 22/4/2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla değişik)
Sık sorulan sorular
Memurun yıllık izni kaç gün?
657 sayılı Kanun’un 102. maddesine göre hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olanlar için 20 gün, 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.
Kullanılmayan yıllık izin sonraki yıla devreder mi?
103. maddeye göre birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir; cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.
Memurlarda analık izni kaç hafta?
22 Nisan 2026 tarihli 7578 sayılı Kanunla değişen 104/A maddesine göre doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilir. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir.
Babalık izni kaç gün?
104/B maddesine göre eşi doğum yapan memura isteği üzerine 10 gün babalık izni verilir.
Memur hastalık izni en fazla ne kadar olabilir?
105. maddeye göre kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya kadar, diğer hastalıklarda 12 aya kadar izin verilir. Sürenin sonunda hastalık devam ediyorsa izin aynı süre kadar uzatılır.
Aylıksız izin dönüşünde süre kaçırılırsa ne olur?
108/F maddesine göre aylıksız izin süresinin bitiminde ya da mazeretin kalkmasını izleyen 10 gün içinde görevine dönmeyen memur, memuriyetten çekilmiş sayılır.