Aday memurluk ve asli memurluğa geçiş süreci

KPSS ile bir memur kadrosuna yerleşen ya da bir kurumun giriş sınavını kazanan kişi, atandığı gün “asli” memur olmaz; önce aday memur olarak göreve başlar. Adaylık, kanunun öngördüğü eğitimlerin tamamlandığı ve disiplin açısından gözlemlendiği bir deneme dönemidir. Bu dönemin kuralları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Adaylık” başlıklı bölümünde (md. 54–58) yer alır. Aşağıdaki özet, Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metne dayanır; 56. madde 23 Ocak 2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla yeniden yazılmış, 57. madde aynı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.

Adaylığa kabul (md. 54)

Kanunun 54. maddesine göre sınavlarda başarılı olanlardan Devlet memurluğuna girmek isteyenler, başarı listesindeki sıraya ve ilan edilen kadro sayısına göre kurumlarınca memur adayı olarak atanır. Aynı madde iki sınır koyar:

• Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz.
• Adaylık süresi içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz.

Nakil yasağı, merkezi yerleştirmeyle bir kuruma yerleşen adayların sık sorduğu “ilk yıl başka kuruma geçebilir miyim?” sorusunun kanuni cevabıdır. Buna ek olarak bazı kurumlar kendi mevzuatlarında daha uzun görev zorunlulukları öngörür; örneğin KPSS-2026/1 tercih kılavuzu Gelir İdaresi Başkanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığı kadrolarında atanılan yerde fiilen iki yıl görev yapma şartını, Devlet Hava Meydanları İşletmesi pozisyonlarında dört yıl yer değişikliği talep edilemeyeceğini hatırlattı.

Eğitim ve staj (md. 55)

55. madde adaylık döneminin içeriğini belirler. Aday memurlar önce bütün memurların ortak vasıflarıyla ilgili temel eğitime, ardından sınıflarıyla ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulur; asli memur olarak atanabilmeleri için bu aşamalarda başarılı olmaları şarttır. Temel eğitim ile hazırlayıcı eğitim aynı kurumda yapılır. Eğitim sürelerinin, programların, değerlendirme esaslarının ve eğitimden hangi kurumun sorumlu olacağının Cumhurbaşkanınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği de aynı maddede yazılıdır.

Aşama	İçerik (kanundaki ifade)	Nerede
Temel eğitim	Bütün memurların ortak vasıflarıyla ilgili	Atanılan kurumda
Hazırlayıcı eğitim	Memurun sınıfıyla ilgili	Temel eğitimle aynı kurumda
Staj	Göreve hazırlayıcı uygulama	Kurumun belirlediği birimlerde

Hangi sınıfta olduğunuz hazırlayıcı eğitimin içeriğini belirlediği için hizmet sınıfları rehberine göz atmak faydalı olur.

Adaylıkta ilişik kesme (md. 56)

2026 değişikliğinden sonra 56. madde, adaylık süresi içinde ilişik kesmeyi gerektiren durumları tek fıkrada toplar. Buna göre adaylık süresi içinde:

1. Temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin herhangi birinde başarısız olanların,
2. Birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası almış olanların,
3. Aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların,

disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla ilişikleri kesilir. İlişiği kesilenler ilgili kurumlarca derhal Kamu Personel Bilgi Sistemi’nin bulunduğu kuruma bildirilir. Maddenin ikinci fıkrası sonucu belirler: bu hükümlere göre ilişikleri kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmaz.

Değişiklikten önce adaylık süresi sonundaki başarısızlığı ayrıca düzenleyen 57. madde de 7573 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı. Eski tarihli kaynaklarda bu maddeye yapılan atıflar artık güncel değildir; başvuru ve ilan metinlerini okurken güncel kanun metnini esas alın.

Asli memurluğa atanma (md. 58)

58. maddeye göre adaylık devresi içinde eğitimde başarılı olan adaylar, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla, onay tarihinden geçerli olmak üzere asli memurluğa atanır. Asli memurluğa geçme tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez. Yani eğitimlerini tamamlayan bir aday, iki yıllık üst sınır dolmadan onayla asli memur olur.

Yemin (md. 6)

Kanunun 6. maddesi, memurların Anayasa ve kanunlara sadakatlerini “asli Devlet memurluğuna” atandıktan sonra en geç bir ay içinde kurumlarınca düzenlenecek merasimle, yetkili amirlerin huzurunda yapacakları yeminle belirtmelerini ve özlük dosyalarına konulacak yemin belgesini imzalamalarını öngörür. Yemin metni aynı maddede yazılıdır.

Adaylık ve göreve başlama ilişkisi

Adaylık, göreve fiilen başlamakla işlemeye başlar. Atama emri tebliğ edildikten sonra kanuni süre içinde işe başlamayan adayın ataması iptal edilir; 63. madde, belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebep olmaksızın bu süre içinde işe başlamayanların bir yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemeyeceğini düzenler. Sürelerin ayrıntısı için göreve başlama süresi rehberine bakın.

Aday memurlar için pratik notlar

• Nakil planı yapmayın: Adaylık bitmeden kurum değiştirmek kanunen mümkün değildir; kurum mevzuatındaki ek süreler bunun üstüne eklenebilir.
• Eğitim takvimini takip edin: Başarısızlık, eğitim ve staj devrelerinin herhangi birinde ortaya çıkabilir; kurumunuzun eğitim yönergesi program ve değerlendirme esaslarını gösterir.
• Disiplin sicili kritik: Adaylıkta birden fazla uyarma ya da kınama cezası bile ilişik kesme sebebidir; asli memurlara göre çok daha sıkı bir eşik uygulanır.
• Sözleşmeli pozisyonlar: 4/B sözleşmeli personel “aday memur” değildir; sözleşme hükümleri ve 4/B fesih kuralları uygulanır.

Merkezi yerleştirmede memur kadrosu açan kurumları kurum dizininde, güncel ilanları ilan panosunda bulabilirsiniz.

Kaynaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi (md. 6, 54, 55, 56, 58, 63; 56. maddenin güncel hali 7573 sayılı Kanunla)
• ÖSYM — KPSS-2026/1 Tercih Kılavuzu, başvurma özel şartları