Rehber
4/B sözleşme feshi ve bir yıllık bekleme süresi
Sözleşmeli personelin sözleşmesinin hangi hallerde feshedildiği, tek taraflı fesihte bir yıl bekleme kuralı, istisnaları ve yeniden hizmete alınma.
657 sayılı Kanun’un 4/B bendine göre çalışan sözleşmeli personel, işini bırakmak ya da başka bir kuruma geçmek istediğinde memurlardan farklı kurallarla karşılaşır. Sözleşmeli personel kurumlar arası nakil yapamaz; ayrılıp başka bir kurumun sözleşmeli pozisyonuna başvurmak isterse ise ayrılış biçimine göre bir yıllık bekleme süresi gündeme gelir. Kariyer Kapısı’ndaki sözleşmeli personel ilanlarının hemen hepsinde bu kural “genel şartlar” arasında yer alır.
Kural nereden geliyor?
Bekleme süresi iki yerde yazılıdır:
- 657 sayılı Kanun md. 4/B: Hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumunca sözleşmesi feshedilen veya sözleşme dönemi içinde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı fesheden personel fesih tarihinden, sözleşmeyi yenilemeyen personel ise sözleşmenin bitiminden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemez.
- Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar Ek 1: Aynı kuralı Esaslar düzeyinde tekrarlar ve istisnaları sayar.
Güncel ilanlarda kural genellikle şöyle yazılır: 4/B kapsamında sözleşmeli personel olarak çalışırken sözleşmesi kurumunca feshedilen veya sözleşmesini tek taraflı fesheden adayların, Esaslar’ın Ek 1. maddesindeki istisnalar hariç, fesih tarihinden itibaren bir yıllık bekleme süresini tamamlamış olması gerekir. Örneğin Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun Eylül 2026’da Kariyer Kapısı’nda yayımladığı sözleşmeli personel ilanının genel şartlarında bu hüküm yer alıyor.
Sözleşme hangi hallerde feshedilir?
Esaslar’ın Ek 6. maddesi kurumun sözleşmeyi tek taraflı feshedeceği halleri sayar:
| Bent | Hal |
|---|---|
| a | İşe alınma için gerekli niteliklerden birini taşımadığının sonradan anlaşılması |
| b | Gerekli niteliklerden birini sonradan kaybetmesi |
| c | Sözleşme dönemi içinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün görevine gelmemesi |
| ç | Sözleşme koşullarına uymaması nedeniyle yazılı uyarıya rağmen aykırılığın tekrarlanması (bu bent Danıştay kararıyla iptal edilmiştir) |
| d | Pozisyona ihtiyaç kalmaması |
| e | Proje kapsamında alınanlarda projenin öngörülen süreden önce tamamlanması |
| f | Terör örgütleriyle eylem birliği, yardım ve benzeri haller |
Aynı madde personelin de sözleşmeyi bir ay önceden haber vermek koşuluyla kendi isteğiyle tek taraflı feshedebileceğini, sözleşmenin ölüm halinde kendiliğinden sona ereceğini belirtir. Ek olarak 7433 sayılı Kanunla 657’nin 4/B bendine eklenen hükme göre, kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü disiplin cezası gerektiren fiillerde disiplin kurulu kararıyla ve atamaya yetkili amirin onayıyla sözleşmeli personelin görevine son verilir.
Bir yıllık bekleme: kimler için, kimler için değil?
Bekleme süresi, kurumun Ek 6’daki bir sebeple feshettiği ya da personelin sözleşme dönemi içinde tek taraflı feshettiği durumlarda işler. Esaslar Ek 1, tek taraflı feshedip yine de bir yıl beklemeden yeniden istihdam edilebilecekleri sayar:
- Kısmi zamanlı veya proje süresiyle sınırlı çalışanlar,
- Öğrenim durumuyla kazandığı ve Esaslar’a ekli 4 sayılı cetveldeki bir unvana, Ek 4. madde çerçevesinde atanarak unvan değiştirenler,
- Eş veya sağlık durumu nedeniyle yer değişikliği isteyip; geçiş yapılacak birim bulunmaması, boş pozisyon bulunmaması veya en az bir yıllık fiili çalışma şartını karşılayamaması gibi nedenlerle Ek 3’ün eş durumu ya da sağlık bentleri kendisine uygulanamayanlar.
Ek 1, istisna kapsamındakilerin yeniden istihdamı için de ilk defa işe alınma prosedürüne uyulmasını şart koşar; yani bekleme süresi olmaması, sınavsız ve ilansız dönüş hakkı anlamına gelmez.
Ayrılmadan önce: kurum içi yer değişikliği (Ek 3)
Birçok sözleşmeli personel, aslında başka bir şehre geçmek için sözleşmesini feshetmeyi düşünür. Oysa Esaslar’ın Ek 3. maddesi, kurumlar arası yer değişikliğini yasaklarken kurum içi yer değişikliğine şu hallerde izin verir:
| Bent | Hal ve şart |
|---|---|
| a | Aynı unvan ve niteliklerdeki personelin karşılıklı yer değiştirmesi; vizeli birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olmak |
| b | Eş durumu; vizeli birimde fiilen en az bir yıl çalışmak, geçilecek birimde aynı unvanda boş pozisyon ve kamu personeli eşin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan ya da zorunlu yer değiştirmeye tabi bir görevde bulunması |
| c | Sağlık; pozisyonun bulunduğu ildeki devlet ve üniversite hastanelerinde tedavinin mümkün olmadığını gösteren sağlık kurulu raporu ve boş pozisyon (mazeret süresince) |
| ç | Eşi şehit olan personel; boş pozisyon bulunması halinde bir defaya mahsus |
| d | Kendisinin, eşinin veya çocuklarının can güvenliği tehlikesi belgelendirilen ya da eşi vefat eden personel |
| e | Pozisyonun vizeli olduğu ilde en az üç yıl hizmeti olan personel için yılda bir kez, alım yapılmadan önce |
Bu yollar kapalıysa ve personel sözleşmesini yine de tek taraflı feshederse bir yıllık bekleme süresi işler; ancak yukarıda Ek 1’den aktarılan istisna, eş veya sağlık durumu nedeniyle talepte bulunup Ek 3’ün (b) veya (c) bendi uygulanamayanları bu süreden muaf tutar. Bu yüzden fesihten önce talebi yazılı yapmak ve kurumun cevabını saklamak önemlidir.
Pozisyonu saklı tutulan durumlar
Ek 1’in ilk fıkrası farklı bir konuyu düzenler: doğum, evlat edinme, memur veya diğer personel kanunlarına tabi eşin yurt dışında sürekli göreve atanması ya da en az altı ay geçici görevlendirilmesi ve askerlik sebebiyle sözleşmesi feshedilen personelin pozisyonu saklı tutulur ve istekleri halinde ayrıldıkları kurumda yeniden hizmete alınırlar. Şartlar:
- Fesih sebebiyle iş sonu tazminatı almamış olmak.
- Süresi içinde kuruma yazılı talepte bulunmak: doğum veya üç yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesi nedeniyle ayrılanlar için izin bitiminden itibaren en geç iki yıl; eşin yurt dışı görevi nedeniyle ayrılanlar için eşin görevinin bitiminden, askerlik nedeniyle ayrılanlar için terhisten itibaren en geç otuz gün.
Kurum, yazılı talebi takip eden en geç otuz gün içinde personeli yeniden istihdam eder ve yeni sözleşme eskisinin devamı sayılır.
Başvuru öncesi kontrol
- Son sözleşmeli görevinizden nasıl ayrıldınız: kurumun feshi, kendi feshiniz, yenilememe ya da saklı pozisyon mu?
- Fesih veya sözleşme bitiş tarihinden bu yana bir yıl geçti mi? İlanın hangi tarihi esas aldığını kontrol edin.
- İstisnalardan birine giriyorsanız bunu belgeleyecek yazıları hazırlayın.
- Memur kadrolarına başvuruda bu bekleme süresi uygulanmaz; kural sözleşmeli pozisyonlar içindir. Statü farkı için sözleşmeli ve kadrolu personel rehberine bakın.
Güncel sözleşmeli personel ilanlarını ilan panosunda “Sözleşmeli Personel İlanları” türüyle süzebilir, ilan okurken kamu ilanı okuma rehberinden yararlanabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Sözleşmemi kendim feshedersem ne olur?
Sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı fesheden sözleşmeli personel, Esaslar’ın Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un 4/B bendine göre fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kamu kurumlarının sözleşmeli personel pozisyonlarında yeniden istihdam edilemez; Esaslar’da sayılan istisnalar saklıdır.
Sözleşmeyi yenilemezsem de bekleme süresi var mı?
657 sayılı Kanun’un 4/B bendine göre sözleşmeyi yenilemeyenler için de bir yıllık süre, sözleşmenin bitiminden itibaren işler. Bu yüzden yeni bir ilana başvurmadan önce ayrılış biçiminizi kontrol edin.
Hangi durumlarda bekleme süresi uygulanmaz?
Esaslar’a göre kısmi zamanlı veya proje süresiyle sınırlı çalışanlar, öğrenimle kazanılan unvana Ek 4. madde çerçevesinde geçenler ve eş ya da sağlık nedeniyle yer değişikliği talep edip Ek 3. maddedeki şartlar nedeniyle bu talebi karşılanamayanlar, tek taraflı feshetseler bile bir yıl beklemeden yeniden istihdam edilebilir.
Doğum nedeniyle ayrılırsam pozisyonum saklı kalır mı?
Ek 1. maddeye göre doğum, evlat edinme, eşin yurt dışı görevi ve askerlik sebebiyle sözleşmesi feshedilenlerin pozisyonu saklı tutulur; iş sonu tazminatı almamış olmak ve maddede yazılı sürelerde yazılı talepte bulunmak şartıyla ayrıldıkları kurumda yeniden hizmete alınırlar.