Rehber
KPSS nitelik kodları nasıl okunur?
Tercih kılavuzundaki 2001, 3001, 4001 gibi öğrenim kodları, 6xxx belge ve sertifika kodları, 7xxx özel şart kodları ve “Bakınız” ifadesinin anlamı.
ÖSYM’nin tercih kılavuzlarında her kadro satırının sonunda dört haneli sayılar yer alır: “4419 7205 7361” gibi. Bunlar nitelik kodlarıdır ve kadroya kimlerin atanabileceğini belirler. Kod listesi kılavuzun ekinde ayrı dosyalar olarak yayımlanır. Bu rehber, KPSS-2026/1 dönemi dosyalarına dayanarak kodların nasıl okunacağını anlatır; sitemizdeki kadro sayfaları her unvanda en sık aranan kodları açıklamalarıyla birlikte gösterir.
Kod aileleri
KPSS-2026/1’de ÖSYM nitelikleri dört dosyada yayımladı: ortaöğretim, ön lisans ve lisans nitelik listeleri ile özel koşullar listesi. Kodların ilk hanesi hangi aileye ait olduklarını gösterir:
| İlk hane | Aile | Örnek (kılavuzdaki metin) |
|---|---|---|
| 2 | Ortaöğretim öğrenim koşulları | 2001: Ortaöğretim kurumlarının herhangi bir alanından mezun olmak |
| 3 | Ön lisans öğrenim koşulları | 3001: Herhangi bir ön lisans programından mezun olmak |
| 4 | Lisans öğrenim koşulları | 4001: Herhangi bir lisans programından mezun olmak; 4419: Hukuk lisans programından mezun olmak |
| 1, 6, 7 | Özel koşullar: cinsiyet, belge, sertifika, sürücü belgesi, dil, çalışma koşulları, “Bakınız” atıfları | 1101: Cinsiyeti erkek olmak; 6225: MEB onaylı Bilgisayar İşletmenliği Sertifikası sahibi olmak; 7205: Avukatlık Ruhsatı sahibi olmak |
Öğrenim kodlarının yanında, nitelik listesinde küçük puntoyla ek sayılar görürsünüz; bunlar “mezuniyet alanı kodları”dır, yani o öğrenim koşulunu karşılayan program kodlarıdır. ÖSYM sistemi, sizin kayıtlı programınızın koşula uyup uymadığını bu kodlarla kontrol eder.
Bir satırı birlikte okuyalım
KPSS-2026/1 Tablo-3’teki Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı avukat kadrosunun satırında nitelik olarak 4419, 7205 ve 7361 yazar:
- 4419 — Hukuk lisans programından mezun olmak (öğrenim koşulu).
- 7205 — Avukatlık Ruhsatı sahibi olmak (belge koşulu).
- 7361 — “Bakınız: Başvurma Özel Şartları - Avukat” (kılavuzun özel şartlar bölümüne atıf).
7361’in işaret ettiği bölüm, avukatlık ruhsatnamesinin tercih işlemlerinin son günü itibarıyla alınmış olması gerektiğini, staj tamamlanmış ya da ruhsat başvurusu yapılmış olmasının yetmediğini açıklar. Yani üç kodun üçü de ayrı ayrı sağlanmalıdır.
“Bakınız” kodları
7xxx ailesinin bir kısmı kendi başına bir şart değil, kılavuzun “Başvurma Özel Şartları” bölümüne atıftır: 7361 avukat, 7321 apron memuru, 7303 koruma ve güvenlik görevlisi, 7302 şoför, 6262 temizlik hizmetleri gibi. Bu bölümlerde sağlık kurulu raporu, yaş sınırı, psikoteknik yeterlik, yer değişikliği yasağı ya da görev içeriği yazar. Örneğin SGK icra memuru için 30 yaş sınırı, TCDD pozisyonları için beş yıl yer değişikliği yapılamaması bu bölümde yer aldı. Bir kodun yanında “Bakınız” görüyorsanız ilgili başlığı mutlaka açın.
Kılavuzdaki okuma kuralları
KPSS-2026/1 kılavuzunun “Diğer Hususlar” bölümü kodların nasıl yorumlanacağını madde madde açıklar:
- Birden fazla öğrenim kodu: Başvuru şartlarında birden fazla alan veya program belirtilmişse bunlardan birinden mezun olmak yeterlidir (3.3). Öğrenim dışındaki kodlar ise ayrıca aranır.
- Birebir program: Adaylar yalnızca kendi mezun oldukları alan veya programın nitelikler arasında birebir yer aldığı kadroları tercih edebilir (3.12).
- Unvan değil program esastır: Yerleştirme, mezuniyet unvanına göre değil, mezun olunan alan veya programa göre yapılır. Kılavuzdaki örnekte 3017 kodunda sayılan programlardan mezun olanlar başvurabilir; başka bir programdan “sağlık teknikeri” unvanıyla mezun olanlar başvuramaz (3.13).
- Belge tarihi: Diploma veya geçici mezuniyet belgesine tercihlerin gönderildiği gün itibarıyla, sürücü belgesi ve sertifika gibi diğer belgelere tercih işlemlerinin son günü itibarıyla sahip olunmalıdır (3.1).
- Sürücü belgesi denkliği: B sınıfı istenen kadroyu B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D veya DE sınıfı belgesi olanlar da tercih edebilir; C sınıfı için C veya CE, D sınıfı için D veya DE geçerlidir (3.7).
- Bilgisayar sertifikası (6225): MEB onaylı bilgisayar programcısı veya analist programcı sertifikası olanlar ile öğrenimi sırasında bilgisayar dersi aldığını resmî olarak belgeleyenler bu şartı karşılamış sayılır (3.8, 3.9).
- Dil koşulu: YDS istenen kadrolarda ÖSYM’nin eşdeğerliğini kabul ettiği sınavlardan yeterli puanı olanlar da tercih yapabilir (3.6).
- İl ve ilçe: İlçe düzeyinde gösterilen kadroya yerleşen o ilçeye atanır; il düzeyinde gösterilen kadroya yerleşen, kurumun ihtiyacına göre il içindeki bir ilçeye atanabilir (3.14).
En sık karşılaşılan kodlar
Sitemizin ÖSYM verisine göre KPSS-2026/1’de bazı kodlar pek çok kadroda tekrarlandı. Örneğin VHKİ ve bilgisayar işletmeni kadrolarında 6225 (bilgisayar işletmenliği sertifikası), şoför kadrolarında sürücü belgesi sınıfı kodları, avukat kadrolarında 4419 ile 7205 birlikte görülür. Her kadro sayfasındaki “en sık aranan nitelik kodları” tablosu kodun metnini ve kaç kadroda kullanıldığını gösterir.
Dikkat: kodlar dönemden döneme değişebilir
Nitelik listeleri her tercih kılavuzuyla birlikte yeniden yayımlanır. Bir dönemdeki kod numarasının sonraki dönemde aynı metne karşılık geldiğini varsaymayın; tercih yapacağınız dönemin nitelik dosyasını açın. Sitemizde de kod açıklamaları yalnızca en son dönemin (KPSS-2026/1) dosyalarından gösterilir.
Tabloların diğer sütunları için tercih kılavuzu tabloları rehberine, tercih sırası için tercih stratejisi rehberine bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Bir kadroda birden fazla öğrenim kodu varsa hepsini mi taşımalıyım?
Hayır. KPSS-2026/1 tercih kılavuzuna göre başvuru şartlarında birden fazla öğrenim alanı veya programı belirtilmişse bunların yalnızca birinden mezun olmak yeterlidir. Belge, sertifika ve özel şart kodları ise ayrıca taşınmalıdır.
4001 kodu ne anlama gelir?
Lisans nitelik listesinde 4001 “Herhangi bir lisans programından mezun olmak” demektir. Ön lisansta karşılığı 3001, ortaöğretimde 2001’dir.
Belgelere hangi tarihte sahip olmam gerekir?
Kılavuza göre diploma veya geçici mezuniyet belgesine tercihlerin ÖSYM’ye gönderildiği gün itibarıyla; özel güvenlik kimlik kartı, sürücü belgesi, sertifika gibi diğer belgelere ise tercih işlemlerinin son günü itibarıyla sahip olunmalıdır.
Bilgisayar sertifikam yok ama okulda bilgisayar dersi aldım, 6225’li kadroyu tercih edebilir miyim?
Kılavuza göre öğrenimi sırasında zorunlu, ortak veya seçmeli bilgisayar dersi alan ve bunu resmî olarak belgeleyen adaylar 6225 niteliğine sahip sayılır. MEB onaylı bilgisayar programcısı veya analist programcı sertifikası sahipleri de bu kadroları tercih edebilir.